ukratko

Grad Despotovac nalazi se između despotovačkog basena i obronaka Beljanice i planine Kučaj, u kraju koji je bogat šumom i vodama, i predstavlja centar Gornje Resave. Grad broji oko 4.5 hiljade stanovnika, a interesantan je zbog svog živopisnog okruženja u kome se, između ostalog, nalazi manastir - tvrđava Manasija, zatim Resavska pećina, kao i planina Beljanica sa svojim fantastičnim prizorima i prirodnim bogatstvom.

Planina Beljanica nalazi se u istočnoj Srbiji, severoistično od Jagodine i zapadno od Bora. Njen najviši vrh visine je 1336 metara. Interesantna je zato što obuhvata gornji deo sliva Resave, sa gomilom dolina, klisura, kanjona, vodopada i manjih jezera. Ovaj kraj takođe je izuzetno bogat pećinama, od kojih je čak 107 istraženo. Najpoznatija je svakako Resavska, koja je obrađena u okviru ovog sajta kao posebna destinacija.

Vodopad na Velikom Vrelu, u podnožju Sokolice, vrha Beljanice, nalazi se na 400 metara nadmorske visine, i sastoji se od tri vodopada: Gornjeg, Srednjeg i Donjeg, ukupne visine oko 6 metara. Na dnu malog amfiteatra nalazi se jezero. U blizini je i čuveni Buk vodopad, koji se smatra najvišim vodopadom u Srbiji, u čijem podnočju je duboki vir Zelenik.

Između planina Beljanice i Kučaja nalaze se i dva duboka kanjona: Sklop, i Glopska dolina, koji pružaju zaista neverovatne prizore.

istorija

Kraj oko Despotovca bio je naseljen još u neolitu, što dokazuju mnoge iskopine u ovom području. Kasnije su gornju Resavu naseljavala tračka premena Tribali i Mezi. Oblast Gornje Resave bila je u sastavu Mezije, jedne od mnogobrojnih rimskih provincija.

Srpska država je na ovim prostorima svoj procvat doživela u doba vladavine despota Stefana Lazarevića. Sam Despotovac prvi put se u pisanim izvorima pominje 1381. godine, u povelji darovnici kneza Lazara, povodom osnivanja manastira Ravanice.

Za vreme turaka, Despotovac je bio poznat pod imenom Vojnik. Godine 1882. kralj Milutin Obrenović menja mu ime u Despotovac, u znak sećanja na despota Stefana, i proglašava grad varošicom.

Odavno je ovaj kraj, sa svojim brojnim pećinama, predstavljao izazov speleolozima. Istraživanje planine, njenih kanjona, klisura, pećina i vodotokova prvi je započeo apotekar Julije Draskočije, lekar iz Svilajnca, koji je, između ostalog, ostao zapamćen i po tome što je davne 1875. godine otvorio prvu apoteku u ovom gradu.

kako stići?

Do Despotovca se može stići autobusom iz Beograda, a od Despotovca do svih zanimljivosti u okolini može se stići peške ili auto-stopom.

Druga opcija je da idete autobusom iz Beograda za Svilajnac i onda odatle uhvatite autobus za Despotovac.

Krenete peške ili auto - stopom od Despotovca do sela Strmosten, udaljenog od Despotovca 15 kilometara (trebalo bi da postoji i autobus). Od sela imate još oko tri kilometra do planinarskog doma, koji radi samo sa grupama, ali je značajan orijentir. Na 20 minuta hoda od doma nalazi se Buk vodopad, koji se smatra za najveći vodopad u Srbiji, a na nekih sat vremena hoda je i Resavska pećina.

Autobuska stanica Despotovac tel. 035 / 611 - 162
Železnička stanica Despotovac tel. 035 / 611 - 164

šta videti?

Najveće atrakcije ovog kraja svakako su manastir Manasija i Resavska pećina, što je sve obrađeno u okviru ovoga sajta kao posebne destinacije. Zato ćemo se ovde pozabaviti samom planinom Beljanicom i zanimljivostima koje ona krije.

Na samo dva kilometra uzvodno od sela Strmosten nalazi se Malo Vrelo, kojim se hrani reka ponornica što teče kroz istoimenu uvalu sa samog vrha Beljanice, i ponire u Ivkov ponor, koji predstavlja zanimljiv prizor. Reka Suvaja koja se uliva u Resavu pravi kanjon sa vertikalnim, preko 450 metara visokim ivicama, u kome postoji mnoštvo pećina.

Reka Čemerica je druga pritoka Resave, i ona takođe pravi interesantan kanjon krečnjačkih zidova sa brojnim pećinama i kraškim vrelima. Jedno od tih Vrela može se videti ispod strmih odseka Radoševe pećine. U pitanju je bistra voda koja izbija iz krečnjaka i pravi Vrelski potok, a u blizini se može videti i Vrelski vodopad, koji se nalazi u podnožju Sokolice, vrha Beljanice. Sastoji se iz tri dela, ukupne visine oko 6 metara, da bi se zatim voda strmo stropoštala sa nekih niz 20ak metara visoku liticu u dubok amfiteatar na čijem se dnu nalazi malo jezero dubine 5 metara. U blizini mesta gde se Vrelski potok uliva u reku Resavu može se videti Buk vodopad, u čijem podnožju je vir po imenu Zelenik.

Ovaj kraj poznat je po svojim pećinama, od kojih je do danas istraženo čak 107, tako da predstavlja pravi izazov za ljubitelje speleologije.

gde spavati?

Informacije o smeštaju trenutno su uklonjene sa sajta. Ukoliko biste želeli da ovde navedemo adresu i opis vašeg smeštajnog objekta, kontaktirajte nas.